» تاريخچه و موقعيت جغرافيـايي نسيم شهر «
آثار و بقاياي كشف شده از تمدن كهن ايران باستان با قدمت 7000 سال در شهرستان رباط كريم و مناطقي از بخش بوستان شامل تپه باستاني كلمه ، وجه آباد و حصارك منصوري كشف گرديده و بقعه امامزاده حسن اسماعيل آباد و درخت كهنسال وجه آباد ، نشان از سابقه ديرين حيات و زندگي پيشينيان در اين منطقه ميباشد . شايان ذكر است كاروانسراهاي حاج كمال و قلعه سنگي در رباط كريم كه مربوط به دوره هاي قاجاريه و سلجوقيان مي باشد به همراه دهها آثار باستاني نشان از قدمت ديرينه شهرستان رباط كريم دارد . نسيم شهر در جنوبغربي استان تهران از توابع شهرستان رباط كريم و در مركز بخش بوستان يا وسعتي 3007 هكتار و مساحت مطابق طرح هادي 709 هكتار در مجموعه شهرداريهاي استان تهران قرار دارد .
متوسط ميزان بارش سالانه اين شهر 168 ميلي متر و رطوبت نسب در تابستانها 34% ودر زمستانها 62% درصد و متوسط درجه حرارت 5/16 ميباشد. اين شهر از شرق به شهرستان اسلامشهر ، از غرب به محدوده شهري رباط كريم ، از شمال به شهرستان شهريار و از جنوب به جاده ترانزيتي تهران - ساوه محدود است
نام قبلي نسيم شهر بنام اكبرآباد معروف بوده كه در مورخه 13/7/74 با تصويب هيئت محترم وزيران با نام مهاجر شهر و درجه 5 بعنوان شهر مستقل ساخته شد كه بدليل عدم استقبال عمومي از نام مهاجر شهر مجددا" موضوع طي مصوبه جلسه مورخه 2/8/78 هيئت محترم دولت و همزمان با سالروز ولادت حضرت ولي عصر(عج) به نام نسيم شهر تغيير نام يافت . در مورد وجه تسميه نام گذاري اكبرآبادي گفته مي شود نام يكي از ساكنين قديمي و بومي اين منطقه است كه به نام اكبر حداد معروف است نام گذاري شده است .
نسيم شهر در گذشته شامل دو روستا به نامهاي اسماعيل آباد و وجه آباد بوده كه تقريبا از سي سال گذشته بعلت نزيكي به تهران بزرگ ، دارا بودن زمينهاي مرغوب و ارزان قيمت و تقاضاي فراوان براي ايجاد مسكن از مناطق مهاجرپذير بوده و به خاطر توسعه شهري براي تأسيس شهرداري واجد شرايط شناخته شد و در حال حاضر شهرداري نسيم شهر داراي درجه 6 مي باشد و در حوزه حريم دو دهداري بنام هاي دهداري اورين - همدانك و خيرآباد وجود دارد كه حدودا" در اواسط سال 86 توسط دهياري در محدوده قانوني روستاها خدمات ارائه مي شود .
آمار جمعيتي نسيم شهر و حومه در سال 1385 و براساس اطلاعات سازمان آماز و نفوس و مسكن 704/166 نفر مي باشد ، وليكن با در نظر گرفتن ميزان رشد نسبي جمعيت و براساس اعلام مركز آمار ايران جمعيت اين شهر و حومه در سال 1386 برابر 176257 نفر سكني دارند .
1 - موقعيت و وسعت : رباط كريم بين 35 درجه و 28 دقيقه عرض شمالي و طول شرقي آن از نصف النهار گرينويچ بين 50 درجه و 45 دقيقه غربي تا 51 درجه شرقي قرار گرفته است . اين منطقه با وسعتي حدود 255 كيلومتر مربع در ارتفاع 1050 متري در جنوب غربي تهران واقع است و فاصله آن از تهران 35 كيلومتر مي باشد و درر جنوب شهريار واقع است . حدود آن عبارت است از شمال به شهريار و از جنوب به اراضي فشاپويه و از شرق به زمينها و محدوده اسلامشهر و از غرب به زرند محدود مي شود .
رباط كريم سرزميني است كه از لحاظ ويژگيهاي جغرافيايي مي توان آن را مخروط افكنه يا جلگه آبرفتي پايكوهي دانست. در پاي كوههاي البرز چندين جلگه آبرفتي وجود دارد كه يكي از آنها جلگه آبرفتي شهريار و رباط كريم مي باشد كه در روي مخروط افكنه كرج قرار گرفته است كه با شيبي از شمال به جنوب و از غرب به شرق گسترش يافته كه شيب عرض آن نسبت به شيب شمالي كمتر است .
پستي و بلندي ها : در دامنه ارتفاعات جنوب كرج جائي كه تقسيمات شاخه اصلي البرز به دو شاخه فرعي جنوبي و شمالي تقسيم مي شود دره رودخانه كرج كه جهت شمالي جنوبي دارد حفر شده است از پاي كوه كندوان مقابل دره رودخانه چالوس اين دره عميق با دريافت شااخه هاي متععدي آغاز و سرانجام در جنوب به جلگه هاي آبرفتي پايكوه ختم مي شود در قسمتهاي ميان دشته هاي جنوبي دره بزرگ گردان رود با جهتي شمالي جنوبي حفر شده است كه اين رودخانه شور كه جهتي غرب- شرقي دارد در جريان ميباشد .
دومين عارضه مشخص و طبيعي جلگه هاي آبرفتي پايكوه و نهايتا" شروع كوير در ناحيه جنوبي اين منطقه مي باشد كه به طرف ساوه و قم گسترش پيدا مي كند . در ادوار گذشته در محل فعلي فلات ايران تحولات زمين شناسي و كوهزايي در ايران انجام گرفته است در دوران دوم زمين شناسي تمام فللات ايران در زير آبهاي عظيم چاله ناوديس بزرگ يعني درياي تتييس قرار داشته است . حركات عظيم كوهزايي در روسوبات اين درياي عظيم از اواخر دوران دوم شروع شده است و در دوران سوم كوههاي البرز كه در شمال شهريار قرار دارد به وجود آمده است . در طي دوران چهارم كه هم اكنون ادامه آن مي باشد اين كوهها در اثر عوامل مختلف فرسايش نظير باد ، آب و غيره ... فرسوده شده و به صورت كنوني درآمده است .
مطالعه بارش منطقه
در اين قسمت بارش منطقه را بررسي مي كنيم همانطوري كه قبلا ذكر شد آمار مربوط را در اختيار نداشته ايم و ميزان بارندگي سالانه منطقه نسيم شهر را از طريق آمار ايستگاه معرفي شده برآورده كرده ايم كه نزديك به واقعيت است .
نوسان بارش سالانه حوضه مورد مطالعه در نمودار شماره 2 و جدول 3 به خوبي نشان داده شده است . بارشهاي ساليانه ضمن نوسان زياد يك سيكل تقريبا" منظمي را دارا مي باشند و در طي سالهاي بررسي شده ( 80 - 50 ) 15 سال بارش كمتر از ميانگين بارش سالانه را داشته است .
رابطه بين بارش و دماي حوضه
دما و بارش دو پديده مهم و اساسي در اقليم مي باشد كه در ارتباط تنگاتنگ با يكديگر هستند دما و بارش با هم رابطه معكوس دارند . ما در نمودار شماره 3 اين رابطه عكس را مي بينيم در ماههايي كه كاهش دما و بارندگي افزايش يافته است .
بادها
در شهريار و رباط كريم بادهاي مختلفي مي وزد كه آب و هواي اين دو منطقه را كاملا تحت تاثير قرار ميدهد . اين بادها مخصوصا" در تابستان و پاييز مي وزند .
باد شمالي و غربي
كه بر خلاف باد شهريار است و معمولا پس از توقف وزش باد شمال غرب شروع و سرعت آن نسبت به باد شهريار خيلي كمتر بوده و در موقع وزيددن درجه حرارت را بالا مي برد از اين باد در خرمنها استفاده ميگردد اين باد خوشو نام دارد و بيشتر در تابستان و مواردي در بهار هم مي وزد موقعي كه اين باد مي وزد مدت آن معمولا" از 3 تا 7 روز طول مي كشد سرعت اين باد در حدود 4 نات بوده و باعث آلودگي هم مي شود . فراواني 10 درصد و سرعت آن 4 نات مي باشد .
مطالبي از نسيم شهر كه از مطالعات بعمل آمده توسط مهندسين مشاور پژوهش معماري و عمران با نظارت دفتر فني استانداري تهران اقتباس شده جهت اطلاع عموم و علاقمندان درج مي نماييم . شايان ذكر است طرح هادي نسيم شهر در تاريخ 20/10/73 تصويب و در مورخه 20/4/74 جهت اجراي ضوابط و مقررات مربوطه ابلاغ گرديده است .
" مقـــــدمــــه "
مرحله اول طرح هادي اكبرآباد با شناخت كامل وضع موجود تهيه و به تصويب كميته فني استان رسيد و اينك با معلوماتي كه از اين مركز جمعيتي داريم به طراحي مرحله دوم طرح و برنامه ريزي براي ده سال آينده مي پردازيم اما قبل از پرداختن باصل مطلب ، ذكر مقدمه اي مسائل و مشكلات اكبرآباد ضروري بنظر ميرسد .
اكبرآباد روستائي بوده كه كليه اراضي آن جزء املاك موقوفه اي بوده و اشتغال غالب در آن كشاورزي و فعالييت هاي وابسته به اقتصاد زراعي بود ولي دو عامل مهم سبب گرديد كه اراضي زراعي آن بتدريج تبديل به واحدهاي مسكوني گرديده و از رونق اقتصادي آن كاسته شده عامل اول كه ميتوان عامل مؤثر ناميد قطع حقا به كشاورزان منطقه رودخانه كرج بود .
با احداث سد كرج و اختصاص آب رودخانه مزبور بمصرف شرب جمعيت تهران ، حقا به زارعين كم شده و در بعضي مواقع بطور كل قطع گرديد اين عامل موجب ركورد فعاليت هاي زراعي شده و اراضي زراعي بتدريج ارزش اقتصادي خود را در زمينه توليدات زراعي از دست داد بموازات عامل اول موضوع مهاجرتها به تهران و گراني مسكن در آن بعنوان عامل دوم ، سبب استقبال مهاجرن فاقد مسكن از منطقه رباط كريم و منجمله اكبرآباد بود به اين ترتيب اكبرآباد با توسعه بي رويه اي مواجه شده و جمعيت با رشد انفجاري زياد شد اما مشكل مهم اينكه اكبرآباد به هيچ وجه قابليت سكونت اينهمه جمعيت را در خود ندارد ، مالكين عمده در اين منطقه بدون مجوز مقامات مسئول اقدام به تفكيك و فروش اراضي خود نموده و گويا از تفكيك زمين جزء مسكوني كاربري ديگري را سراغ نداشتند مشخصه اينگونه تفكيك اراضي ، قطعات كوچك ( كمتر از 100 متر ) ، معابر كم عرض و عدم تأمين خدمات مورد نياز واحدهاي مسكوني است با اين ترتيب جمعيت تشنه مسكن بسرعت در اكبرآباد ساكن گرديدند بي اينكه تمهيدي و تدبيري در تأمين و احداث واحدهاي مورد نياز جمعيت ساكن از قبيل مدارس ، فضاي سبز و تاسيسات خدماتي انديشيده شود و نتيجه اينكه مسئولين امر به يك باره با جمعيتي فراتر از صد هزار نفر مواجه گرديدند كه از حيث امكانات لازم حداقل شرايط را دارا بودند .
مرحله اول طرح هادي ، اكبرآباد را آنچنان كه هست معرفي كرد ، محاسبه كاربريها و سرانه آنها نشان داد كه تا چه حد اكبرآباد با محدويت و كمبودها مواجه هست و مقايسه سرانه كاربريهاي موجود با سرانه مطلوب نشانگر عمق محروميت آن بود .
بعد از تصويب مراحله اول طرح ، كار مطالعات و طراحي مرحله دوم شروع و در بدو امر متوجه نارسائي ديگري شديم بدين معني زماني كه با توجه به سرانه هاي مطلوب و جمعيت ده سال بعد به محاسبه وسعت زمين لازم پرداختيم متوجه شديم كه وسعت محدويت اكبرآباد براي سكونت جمعيت ده سال بعد كافي نمي باشد چرا كه اكثريت اراضي پيرامون بافت موجود را زمين هاي زراعي و باغات تشكيل ميدهد و اين كاربري بعنوان عاملي محدود كننده ، كار توسعه اكبرآباد را با اشكال مواجه مي سازد . براي يافتن راه حلي براي اين محدوديت ناچارا" بذكر تصميمات متخذه در جلسات كميته فني پرداخته و بر اين اساس معضل موجود را مرتفع مي كنيم .
رشد بي رويه اكبرآباد و سلطان آباد از يك طرف و تجربه اي كه در جريان تهيه طرحهاي هادي اكبرآباد و سلطان آباد بدست آمد ( با شروع تهيه طرح هادي اكبرآباد و سلطان آباد ، كنترلي مستمر در مورد ساخت و سازهاي غير قانوني در اين دو مركز جمعيتي اعمال گرديد و همين امر سبب شد كه مهاجرين و تازه واردين به اكبرآباد و سلطان آباد زماني كه با كنترل ساخت وسازها مواجه گرديدند به آباديهاي اطراف پناهنده شدند و اين نقاط سرنوشت اكبرآباد و سلطان آباد را پيدا كردند ) سبب گرديد كه جهت جلوگيري از رشد بي رويه آباديهاي اطراف كميته فني تصميم وراي به تهيه طرح براي آباديهاي اطراف اكبرآباد و سلطان آباد داد در اين رابطه چندين گزينه تهيه و از طرف مشاور در جلسه كميته فني به معرض بررسي و انتخاب گذاشته شد گزينه هاي ارائه شده بشرح زير بودند :
گزينـــه 1 : رباط كريم بصورت شهري واحد و مستقل عمل كرده و اكبرآباد و سلطان آباد تواما" بصورت شهري واحد و مستقل درآيد .
گزينـــه 2 : رباط كريم و سلطان آباد بصورت يك مركز جمعيتي واحد درآمده و اكبرآباد نيز مستقلا" عمل نمايد .
گزيــنه 3 : رباط كريم ، سلطان آباد و اكبرآباد هر كدام بصورت مستقل و واحد عمل نمايد .
گزيـنه 4 : رباط كريم ، سلطان آباد و اكبرآباد هر سه بصورت يك مركز جمعيتي عمل نمايد .
اعضاي كميته فني پس از بررسي اشكالات و همچنين امتيازات گزينه هاي مختلف و مقايسه عملكرد و ماهيت آنها با ضوابط و معيارهاي قانون و تبصره هاي تقسيمات كشوري ، گزينه چهارم را مناسب ترين گزينه تشخيص داده و مقرر كرد مشاور براي سه مركز جمعيتي رباط كريم ، سلطان آباد و اكبرآباد بصورت واحد و مستقل طرح تهيه نموده و براي آباديهاي واقع در حد فاصل اين سه نقطه نيز طرح كاربري تهيه شود .
مسئـولين اداره شهر نيز از اين تصميم استقبال نمودند اما نظر به اينكه تهيه طرح گزينه چهارم محتاج به زماني قابل توجه بوده بنابراين پيشنهاد كردند در كوتاه مدت طرح هادي اكبرآباد و سلطان آباد تكمـيل و تحويل گردد تا اداره امور اين دو مركز جمعيتي با اشكالي مواجه نشود و متعاقب آن طرح نهائي براي محدوده اي مركب از رباط كريم ، سلطان آباد ، اكبرآباد و اراضي آباديهاي واقع در حد فاصل اين سه مركز جمعيتي تهيه گردد . در اين رابطه طرح سلطان آباد تهيه و به تصويب كميته فني رسيد در اين طرح تامين و جانمائي برخي از كاربريهاي عمده به منطقه محول گرديد بطور مثال احداث سه كشتارگاه براي هر سه مركز جمعيتي بصرفه اقتصادي نمي باشد و اصلح است كشتارگاه مشتركي براي سه نقطه مكان يابي و مشخص گردد .
اما در جريان تهيه طرح هادي اكبرآباد مشخص گرديد كه به تناسب و تعداد جمعيت ، زمين كافي در محدوده اكبرآباد وجود ندارد و به ناچار مقداري از كاربريهاي مختلف شهري در محدوده فعلي تامين شده و مقرر گرديد باقيمانده آنها در زمان تهيه طرح گزينه چهارم بصورت منفصل و ناپيوسته مكان يابي گردد ، اين تصميم و روش عمل نيز مورد قبول و به تصويب كميته فني رسيد .
هر چند روض فوق مقبول و مصوب شده است اما اين سيستم كاري چندان معقول نمي رسد بنابراين پس از مطالعه و بررسي زياد به راه حل مطلوبي رسيده و طرح نهائي اكبرآباد بشرح زير تهيه و تكميل خواهد شد .
جدول سرانه و كاربرهاي اكبرآباد نشان ميدهد كه با منظور نمودن 40 مترمربع سرانه مسكوني براي جمعيت يكصد هزار نفري ده سال بعد اكبرآباد چهار ميليون مترمربع زمين لازم است در حالي كه در وضعيت فعلي تنها 1925872 متر مربع زمين مسكوني تامين گرديده است رقم اخير با افزودن 74128 مترمربع ديگر مساوي 2 ميليون مترمربع مي شود و چون اين رقم نصف چهار ميليون است بنابراين تنها براي نصف جمعيت اكبرآباد كافي خواهد بود پس طراحي مامي تواند براي پنج سال آينده اكبرآباد كافي باشد و يا اينكه اكبرآباد در محدوده فعلي تنها براي 50000 نفر تجهيز مي شود و براي 50000 نفر باقيمانده بايد در زمان تهيه طرح منطقه اي ملحوظ شود . بنابراين اختلاف بين وسعت اراضي مسكوني در وضعيت موجود با 2 ميليون مترمربعي كه تامين شده است در رابطه با سرانه 40 مترمربعي كه منظور شده است رقمي را بدست خواهد داد كه به جمعيت اكبرآباد اضافه خواهد شد .
جمعيت 85000 نفري اكبرآباد در وضعيت موجود 1211731 مترمربع زمين جهت سكونت در اختيار داشتند حال كه وسعت موجود كاربري مسكوني يعني 1211731 مترمربع به 2000000 مترمربع افزايش پيدا كرده است پس ما به التفاوت كاربري موجود تامين شده در طرح ، زميني است كه به كاربري مسكوني اختصاص يافته است و اگر اين وسعت به سرانه مصوب ( 40 مترمربع ) تقسيم جمعيت اضافه شده به اكبرآباد را نشان خواهد داد .
788220 = 1211730 - 2000000
نفــر 19200 = 400 : 788270
بنا بر محاسبه فوق محدوده طراحي شده در طرح هادي براي جمعيت ( 19700 + 85000 ) و يا تقريبا" 104700 نفر كافي خواهد بود البته اين فرض تنها براي جمعيتي است كه از حالا به بعد به اكبرآباد آمده و با سرانه مصوب طرح زميني خريده و خانه اي براي خود احداث نمايند وگرنه تعديل واحدهاي احداث شده قبلي ( كه سرانه اي در حدود 23 مترمربع دارد ) نياز به وسعت مضاعفي دارد كه در توسعه منفصل تامين خواهد گرديد .
عليرغم فرضيه هاي ارائه شده در بخش مطالعات دموگرافيكي ، كميته فني مقرر نمود نرخ رشد اكبرآباد 5 درصد تعيين گردد بنابر اين با توجه به جمعيت اعلام شده از طرف بخشداري محل ( گروه مسئول واكسيناسيون فلج اطفال كه اخيرا به محل رفته و خانه به خانه سرشماري كرده بودند آمار دقيق جمعيت آباديها را به بخشداري اعلام كرده بودند ) يعني 85000 نفر و نرخ رشد 5 درصد ، جمعيت ده سال بعد اكبرآباد بشرح زير خواهد بود :
نــــرخ رشــــد = x n (x + 1 ) p = p
پريــود محاســـــبه = n 1373 1383
نفــر 138456 = p ( 05/0 + 1 ) 85000 = p
1382 1383
كه به جهت سهولت در محاسبات بعدي اين رقم را 140000 نفر عرض مي كنيم و اين رقم پايه و اساس محاسبات كاربريهاي مختلف خواهد بود و نتيجه اينكه در محدوده فعلي اكبرآباد 104700 نفر را ساكن كرده و براي عده خدمات و تاسيسات لازم را محاسبه و تأمين خواهيم كرد اما در تهيه طرح گزينه مصوب علاوه بر تأمين كاربريهاي عمده شهري براي 35300 نفر باقيمانده ، فضاي مسكوني تعديلي براي 85000 نفر وضع موجود و كاربريهاي مرتبط تأمين خواهد گرديد به اين ترتيب كه در وضع موجود براي جمعيت موجود فقط 23 متر كاربري مسكوني منظور شده است پس تعديل كاربري مسكوني با توجه به محاسبه زير خواهد بود .
مقدار تعديل لازم 17 = 23 - 40 ( سرانه مصـــــوب )
مترمربع كسري كاربري مسكوني 1445000 = 17 × 85000
نظر به اينكه براي بقيه جمعيت ( 35300 نفر ) فضاي مسكوني تأمين نشده است بنابراين وسعت مورد نظر براي مسكوني بشرح زير خواهد بــود :
متــرمربـــع 1412000 = 40 × 35300
و مجموع اين دو وسعـــــــــــــــت :
مترمربع 2857000 = 1412000 + 1445000
و بالاخره اين در توسعه منفصل جمعا" 2857000 مترمربع زمين براي كاربري مسكوني بقيه جمعيت مورد نياز خواهد بود .
دفعات بازديد: 653 |
|
